หนึ่งในมุมมองจากการสนทนากับ “พี่ชู” หรือ “บุญธร กิติพัฒฑากรณ์” ผู้กำกับละครในวัย 50 ปี
ไตรมาส 1 /2567 ประชาชนอายุ 6 ปีขึ้นไป ประมาณ 65.9 ล้านคน พบว่า มีผู้ใช้อินเทอร์เน็ต 59.0 ล้านคน ใช้โทรศัพท์มือถือ 62.9 ล้านคน ซึ่งเป็นข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ ทั้งนี้แนวโน้มการใช้อินเทอร์เน็ต ระหว่างปี 2566 (ไตรมาส 1) – 2567 (ไตรมาส 1) มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น จากร้อยละ 87.6 ในปี 2566 (ไตรมาส 1) เป็นร้อยละ 89.5 ในปี 2567 (ไตรมาส 1)
ทั้งนี้กลุ่มอายุ 15 -24 ปี ใช้อินเทอร์เน็ต (ร้อยละ 99.1) ใช้โทรศัพท์มือถือ (ร้อยละ 99.2) ซึ่งสูงกว่ากลุ่มอายุอื่นๆ
แนวโน้มประชาชนใช้เวลาอยู่กับโทรศัพท์มากขึ้น สะท้อนถึงยุคที่เปิดกว้างเข้าถึงคอนเทนต์ เข้าถึงแพลตฟอร์มหลากหลาย ได้ทุกสถานที่ ทุกเวลา ง่าย และรวดเร็ว เพียงผ่านทางโทรศัพท์ในมือ
นำมาสู่ซึ่งการเปลี่ยนแปลงหลายสิ่งหลายอย่าง พฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยนไปจากหน้าจอทีวี สู่หน้าจอโทรศัพท์ คนผลิตคอนเทนต์ ละคร จำต้องปรับตัวตาม และผลิตสร้างสรรค์ผลงานเพื่อตอบโจทย์
“พี่ชู” คือหนึ่งในบุคคลวงการละครที่ต้องยอมรับต่อการเปลี่ยนแปลง ด้วยใจรัก มุ่งมั่นในอาชีพ เริ่มต้นเส้นทางละครจากการเป็นผู้ช่วยผู้กำกับละครเวที ก่อนขึ้นแท่นเป็นผู้กำกับและผู้จัดละครฝีมือดี
วันนี้เรามาฟังมุมมองและแง่คิดของ “พี่ชู” ถึงการเปลี่ยนแปลงของละครไทยในยุคดิจิทัล
อ่านข่าว : "ละครโทรทัศน์" จากร่วงหล่น สู่ทางแยก "โรยรา" หรือ "รุ่งเรือง"
![บุญธร กิติพัฒฑากรณ์ ผู้กำกับละคร](https://news.thaipbs.or.th/media/TSNBg3wSBdng7ijMhT4R8AzZZWVEFYDnMulaqtMVGcQ.jpg)
บุญธร กิติพัฒฑากรณ์ ผู้กำกับละคร
บุญธร กิติพัฒฑากรณ์ ผู้กำกับละคร
1 ทศวรรษ กับละครไทยที่เปลี่ยนไป
วงการละครทีวีเกิดการเปลี่ยนแปลงในหลายๆ เรื่อง เริ่มต้นที่ด้านเนื้อหา จากเดิมเป็นละครคู่รัก ตบตี ครอบครัว เริ่มเปลี่ยนมาเป็นการพูดถึงปัญหาสังคม รวมถึงพูดถึงคอนเทนต์ใหม่ๆ มากขึ้น
ในเรื่องการถ่ายทำ จากเดิมต้องใช้ 3 กล้อง ใช้รถโอบี Switcher โดยสี หรือ Quality ของภาพ จะถูกกำหนดโดยคนคนหนึ่งบนโอบี ผ่านฝ่ายตัวต่อ และสถานีก่อนส่งออกอากาศ ความเป็นมาตรฐานหรือการรักษาคุณภาพ Mood & Tone ก็จะหายไปบางส่วน การถ่ายทำบางจังหวะที่ตัวละครเล่นถึงบทบทหนึ่ง ตัวละครอีกคนต้องหยุด เพื่อรอให้กล้องสลับมารับหน้าตัวละคร ความเป็นธรรมชาติ และความสมจริงก็จะหายไป ต่อมาเมื่อกล้องเริ่มมีอิสระมากขึ้น ไม่มีสาย ใช้ Wireless ซึ่งส่งผลต่อเรื่องของภาพ การถ่ายทำจะเรียลมากขึ้น เพราะมีกล้องเรกคอร์ดตลอดเวลา ความเรียลที่หมายถึงความเป็นธรรมชาติ
เรื่องของสี ปัจจุบันมีการทำสี 2 แบบ คือ การทำสีในกอง และทำสีในห้องทำสี ซึ่งรายละเอียดก็จะทำได้เยอะขึ้น เลือกสีได้มากขึ้น Mood & Tone ก็ได้อารมณ์มากขึ้น
อดีตจะสังเกตได้ว่าละครไทยหลายๆ เรื่อง เมื่อฉากตัวละครตกใจ ดีใจ เสียใจ Soundtrack ก็จะคล้ายๆ กัน แต่ปัจจุบันจะมีการผสมผสานใหม่ จะทำให้เสียงเริ่มหลากหลายมากขึ้น
ถึงตอนนี้เมื่อ “ซีรีย์” เริ่มเข้ามา มีการพัฒนาสีของภาพ เสียง องค์ประกอบอื่นๆ แม้แต่วิธีการกำกับการแสดง วิธีการแสดง เทคโนโลยีมีส่วนทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ช่องทางออนไลน์ทำให้คนเห็นอะไรได้กว้างขึ้นตามยุคตามสมัย
![](https://news.thaipbs.or.th/media/TSNBg3wSBdng7ijMhT4R8AzZZWVEFX2aKNBe8zK0tPo.jpg)
“ละครไทย” เข้าใจ “คนไทย”
“ละครไทย เข้าใจคนไทยที่สุด รสชาติถูกปากคนไทย ไม่ว่าจะอดีต หรือ ปัจจุบัน ยังเป็นเนื้อหา เป็นเรื่องราวในบ้านเมือง เรื่องใกล้ตัว ที่สัมผัสได้ถูกปรุงแต่งด้วยวิธีการถ่ายทำ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องสี ซาวน์ รูปแบบ รวมถึงการเล่าเรื่อง”
ไม่ว่าจะยุคสมัยไหนคนไทยมักปรับตัวกับทุกสถานการณ์ได้ดี คนไทยยังชอบละครแนวคุณธรรม ละครตลก มองโลกในแง่ดี เรื่องผี ความเชื่อ
เมื่อมาถึงยุคนี้แม้แต่แพลตฟอร์มสตรีมมิง เช่น Netflix เองก็จะเลือกเนื้อหา ให้ตรงความต้องการของคนไทย และคนเอเชีย อย่างเรื่องหลานม่า ฉายที่อินโดนีเซียได้ 400 ล้านบาท ประเทศไทย 300 ล้านบาท รวมแถบเอเชียแล้วกว่า 1 พันล้านบาท จนสื่อต่างชาติพูดถึง
- รอยรักรอยบาป ละครพีเรียด ช่อง 7 ขึ้นแท่นอันดับ 1 ของรายการทีวีอันดับสูงสุดในไทยบน Netflix (ข้อมูล ณ 30 พ.ค.2567)
- หลังคาใบบัว ละครแนวดรามา เรื่องราวของหญิงชายซึ่งมีความต่างทางฐานะ ออนแอร์ช่องอมรินทร์ TOP 5 ซีรีส์ยอดนิยมใน VIU 14 สัปดาห์
- เช่นเดียวกับ ผู้ใหญ่ลี ศรีบานเย็น ทางช่องเวิร์คพอยท์ ได้รับรางวัลละคร LGBTQ+ ยอดนิยมแห่งปี 2566 งานประกาศรางวัลกินรีทองมหาชนครั้งที่ 9 รางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยม ประเภทละครเย็น และ พี่ชู ก็ได้รับรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยม ในงานประกาศรางวัลนาฏราชครั้งที่ 15 ทั้งนี้ “ละคร ผู้ใหญ่ลี ศรีบานเย็น” และติดอันดับ TOP 5 ใน Netflix 11 สัปดาห์
อ่านข่าว : ละครไทยไม่สูญพันธุ์ “สถาพร” แนะคิดต่าง-สร้างงานพรีเมียม
![](https://news.thaipbs.or.th/media/TSNBg3wSBdng7ijMhT4R8AzZZWVEFX8FGhJMjn0RiXw.jpg)
ความแตกต่าง “ละคร-ซีรีย์”
ละครเป็นการนำเสนอเรื่องราวที่ต่อเนื่องกันตลอดทั้งเรื่อง และมักจะมีจุดเริ่มต้นและสรุปเรื่องราวที่ชัดเจน ระยะเวลาการนำเสนอที่เกิน 1 ชั่วโมงต่อตอน ซึ่งละครทีวีคนดูสามารถทำกิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่สามารถกลับมาดูอย่างเข้าใจเนื้อเรื่องได้ และละครในแต่ละช่องจะมีรสชาติที่แตกต่างกันไป ผู้ผลิตละครเองต้องทำการบ้านเพื่อตอบโจทย์ให้ตรงกับกลุ่มเป้าหมายแต่ละช่อง
ช่อง 7 เน้นละครชาวบ้าน ดูง่าย ไม่ซับซ้อน คนส่วนใหญ่ทำอะไรไปด้วยดูไปด้วย จึงทำให้ละครเข้าถึงคนต่างจังหวัด จะมีประมาณ 30 ตอน และจะออกอากาศตอนละ 2 ชั่วโมง
ช่องวัน แต่เดิมเป็นละครเมือง แต่ ณ ปัจจุบันเริ่มลงถึงชาวบ้านมากขึ้น โดยเฉพาะละครเย็น ดูง่ายขึ้น แต่ในขณะเดียวกันจะโดดเด่นเรื่องที่มีความซับซ้อน จะมีประมาณ 24 ตอน ซึ่งจะออกอากาศตอนละ 1 ชั่วโมง เช่นเดียวกับ ช่อง 3 จะมีประมาณ 24 ตอน ออกอากาศตอนละ 1 ชั่วโมง และเป็นละครจะใกล้เคียงกับซีรีย์เกาหลีที่สุด เนื้อหาถูกปรุงแต่งเติม
เมื่อครั้งละครต่างประเทศทั้งเกาหลี จีน เข้ามามากขึ้น คำว่า “ซีรีย์” จึงเกิดขึ้น ซึ่งซีรีส์มีรูปแบบที่แบ่งเรื่องราวออกเป็นตอนๆ อาจมีเนื้อหาที่แยกกัน แต่มีความเชื่อมโยงสู่เรื่องราวหลัก ซีรีส์มักมีระยะเวลาการนำเสนอที่สั้นกว่า 1 ชั่วโมงต่อตอน ซึ่งซีรีย์บางเรื่องจะมี 6 ตอน , 8 ตอน และ 12 ตอน
ซีรีย์เนื้อหากระชับ การดำเนินเรื่องอย่างรวดเร็ว ประจวบกับวิถีคนที่เปลี่ยนไป เจนเนอเรชันคนดูละครทีวีเริ่มน้อยลง เจนเนอเรชันใหม่ที่เวลาส่วนใหญ่อยู่กับหน้าจอสมาร์ทโฟน ทำให้ละครที่ยาวๆ เริ่มไม่ตอบโจทย์ต่อพฤติกรรม ดังนั้นไม่ว่าละครหรือซีรีย์ จำนวนตอนจะใกล้เคียงกัน เนื้อหากระชับขึ้น
ละคร กับ ซีรีย์ คือศิลปะแขนงหนึ่งโดยเนื้อหาแล้วไม่ได้ต่างกัน
![](https://news.thaipbs.or.th/media/TSNBg3wSBdng7ijMhT4R8AzZZWVEFX6GBW8HNToyQq9.jpg)
คนทำละครต้องปรับตัว
พี่ชู เล่าว่าละครเกิดการเปลี่ยนแปลงเมื่อไม่นานมานี้ เกิดการช็อกน้ำ เมื่อละครมีการผลิตน้อยลง สาเหตุหนึ่งเนื่องจากภาวะทางเศรษฐกิจที่ทำให้สถานีขายสปอนเซอร์ได้ลดลง ท่ามกลางวัฏจักรเร็ตติ้งที่เป็นตัวชี้วัด และการรุกคืบของแพลตฟอร์มสตรีมมิง
แม้ส่วนตัวมองว่าเรตติ้งไม่ได้มีผลวัดถึงผลงานดีหรือไม่ดี แต่ในยุคปัจจุบันคงปฏิเสธไม่ได้เพราะละครที่มีคนดูเยอะ หรือถูกพูดถึงในช่องทางต่างๆ จนทำให้เกิดความเชื่อได้ว่านั่นคือเรตติ้ง ที่สะท้อนว่าละครนั้นสำเร็จหรือไม่
การเข้ามาของซีรีย์ต่างประเทศที่เพิ่มขึ้น หลายคนอาจมองว่า การผลิตละครน้อยลง แต่แท้ที่จริงแล้วเป็นการเปลี่ยนแปลงจากสิ่งหนึ่งไปสู่อีกอย่างหนึ่ง ไม่ต่างจากเมื่อในอดีตจากสิ่งพิมพ์ วิทยุ กลายเป็นมาเป็นทีวี และทุกวันนี้กำลังเปลี่ยนแปลงจากจอทีวี สู่จอหน้าจอมือถือ แท็บเล็ต
สำหรับ บุญนำโปรดักชั่น เป็น Content Provider เป็นผู้รับจ้างผลิต เป็นนักเล่าเรื่อง พี่ชูบอกว่าตราบใดที่ยังมีเรื่องที่น่าสนใจที่จะเล่า ก็ต้องมีคอนเทนต์ เมื่อมีคอนเทนต์ ต้องหาโอกาสใหม่ให้เจอ แล้วลงมือทำ
แพลตฟอร์มสตรีมมิง Netflix , VIU Original หรือแพลตฟอร์มอื่นๆ ถือเป็นโอกาสที่ทุกคนจะต้องปรับตัว ปรับการทำงาน การผลิตละครในปีหนึ่งๆ ประมาณ 4 เรื่อง เมื่อปรับมาเป็นแพลตฟอร์มสตรีมมิงจะเหลือเพียงแค่ 1-2 เรื่อง บนฐานงบประมาณที่แตกต่างกัน
ต้องแข่งขันหรือเปล่าไม่รู้ แต่ต้องการ Quality มากขึ้น เราอาจจะไม่ต้องเก่งที่สุด แต่ต้องมีอะไรที่ทำให้คนดูอยากมาดู
ณ ห้วงเวลาหนึ่งที่หนัง หรือ ภาพยนตร์ ลดลง คนทำหนังหันมาทำละครเพิ่มขึ้น ก็ต้องปรับตัวให้เข้ากับการทำงานละคร
เช่นเดียวกันในช่วงเวลาที่ละครกำลังจะหดหาย กลายเป็นซีรีย์ กลุ่มคนที่เป็นนักเล่าเรื่อง ต้องปรับตัว พี่ชู ยังมองว่าที่สำคัญผู้ผลิตต้องพัฒนาตัวเอง พัฒนาสกิลตลอดเวลา เพื่องานที่มีคุณภาพ
![](https://news.thaipbs.or.th/media/TSNBg3wSBdng7ijMhT4R8AzZZWVEFX6uBhAoqPb21Zu.jpg)
ละครไทยพล็อตเรื่องซ้ำๆ
พี่ชูมองว่าการตรวจสอบของละครไทยบางครั้งถูกจำกัดวิธีการนำเสนอ เช่น ฉากบีบคอ แม้จะไม่เห็นมือในลักษณะที่ก่อความรุนแรง หรือ ลักษณะปืนจ่อศีรษะ แต่สีหน้าของตัวละครแสดงให้เห็นถึงอารมณ์ถูกทำร้าย แต่ฉากนั้นกลับถูกเซ็นเซอร์ ด้วยเหตุผลที่ว่า ทำให้คนดูรู้สึกร่วมกับความรุนแรงนั้น ซึ่งสำหรับฐานะคนผลิตละครนั่นหมายความว่าไม่สามารถทำให้คนดูอินได้
การนำเสนอละครไทยจะมีแบบ รักใคร่ แก้แค้น จนกลายเป็นคำพูดติดปากว่าละครไทยทำได้แค่นี้? ทำไมไม่ทำแบบหนังเกาหลี? ซึ่งส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับที่วิธีการตรวจสอบ ต้องขานรับกัน คนที่มีหน้าที่ตรวจสอบเนื้อหาจะต้องเข้าใจ เท่าทันโลก และต้องเป็นทีม
ทั้ง กบว. หรือ กสทช. รวมทั้งคนดูละครเองที่ ทุกฝ่ายต้องขานรับกัน ให้ซีรีย์ หรือละครไทย พัฒนาไปข้างหน้า
สำหรับเนื้อหาละครไทยนั้น พี่ชูมองว่า ที่ผ่านมาวิจารณ์สังคมได้ตลอด แต่ต้องใช้ความระวังสูงมาก พร้อมทั้งเชื่อว่าคนเขียนบท ยังมีข้อคิดดีๆ ที่จะเล่า แต่ไม่สามารถนำเสนอออกมาได้ ซึ่งเป็นเรื่องของข้อจำกัดที่ไม่สามารถทำได้ในหลายๆ อย่าง
![](https://news.thaipbs.or.th/media/TSNBg3wSBdng7ijMhT4R8AzZZWVEFX3j8jpFaAkjpTM.jpg)
ความคาดหวัง “ละครไทย” เป็นซอฟต์พาวเวอร์
“ซอฟต์พาวเวอร์” คืออะไรนั้น พี่ชูอาจตอบไม่ได้ชัดเจน เพราะมองว่าละครไทยเป็นซอฟต์พาวเวอร์มานานแล้ว ตั้งแต่อดีตจนถึงทุกวันนี้
ประเทศไทยมีทุนวัฒนธรรมมากมายไม่ว่าจะเป็นอาหาร ศิลปะ วัฒนธรรม ประเพณี สถานที่ท่องเที่ยว ธรรมชาติ คอนเทนต์ ที่ละครหลายๆ เรื่องที่สร้างสรรค์สอดแทรกทุนวัฒนธรรมเข้าไปในละคร
![](https://news.thaipbs.or.th/media/TSNBg3wSBdng7ijMhT4R8AzZZWVEFX9U0p0FgwCwsAv.jpg)
ความลำบากที่คนทำละครต้องเผชิญ
พี่ชู เล่าว่า ครึ่งปีนี้โดนชะลอ ยกเลิกละครไปถึง 3 เรื่อง ส่วนหนึ่งคงมาจากสภาวะเศรษฐกิจ เพราะแต่ละช่องทำละครน้อยลง แม้แต่ตัวสถานีเองก็ขายสปอนเซอร์ได้ลดลง
ละครหายที่ไปเรื่องหนึ่ง แต่กลับสะเทือนไปถึงทีมงานนับร้อยคน ทีมงานจำนวนมหาศาล บางส่วนก็ต้องไปประกอบอาชีพอื่น เหลือแต่คนที่ “อดทน” และ “ทนได้” รักในอาชีพนี้จริงๆ จะเห็นว่ามีอาชีพอื่นๆ เกิดขึ้นมากมายในสังคม ทั้งตัวนักแสดงเองที่หันไปทำธุรกิจควบคู่กับงานแสดง
ทุกอย่างถูกคัดกรองโดยความรอด ไม่รอด
เปรียบเสมือนสึนามิ การผิดรูปผิดรอยมากๆ ธรรมชาติก็ซัดสาด เพื่อจัดระเบียบใหม่ มีคนเจ็บคนล้ม แต่ล้มยังไงก็ต้องลุกเพื่ออยู่ต่อให้ได้ ยึดอาชีพอื่นๆ หรือจะยืนอยู่จุดเดิมในท่าใหม่
ทุกคนต้องอดทนรอทุกอย่างจะเข้าที่เข้าทางของมันเอง
![](https://news.thaipbs.or.th/media/BRpLwT0TYaGXOF4tVvkMaLxaQ4sO82OkxcY7Ae286iu11.jpg)
ประเทศไทยได้เดินทางมาถึงรอยต่อที่คนอยากค้นหาความเป็นตัวเอง ความชัดเจน ด้วยโลกกว้างขึ้น รับรู้ข่าวสารได้เร็วขึ้น ถึงเวลาที่คนผลิต จะทำละคร ซีรีย์ ภาพยนตร์ ให้ประสบความสำเร็จ เนื้อหาสำคัญที่สุด และเนื้อหาต้องแมส แมสในยุคนี้ที่ไม่ใช่โปะ เปลือย แต่หมายถึงทำให้คนดูอินและรู้สึกร่วมไปกับเนื้อหา ซึ่งเป็นแฟชั่นที่ยุคนี้ที่คนละครต้องคำนึงถึงมากที่สุด
ยุคปัจจุบันจะไม่ใช่แค่ช่อง 3 5 7 9 แต่ยังมีแพลตฟอร์มอื่นๆ รวมถึงพื้นที่เล็กๆ เกิดขึ้นมากมาย ซึ่งแต่ละพื้นที่ต่างมีคอนเซ็ปต์ของตัวเอง เป็นทางเลือกของคนดูที่เลือกเสพได้เยอะขึ้นตามความต้องการ และอีกทางหนึ่งเป็นประโยชน์ต่อผู้ผลิตในเรื่องความชัดเจนในตัวเอง ได้ทำในสิ่งที่รัก ที่ชอบ และท้ายที่สุดแล้วจะกลายเป็นตัวจริง ตัวจริงในการยึดมั่นในอาชีพ ตัวจริงในการปรับตัว และพัฒนาสกิลจนเป็นที่ยอมรับ และไม่ใช่แค่ละคร ทุกเรื่องบนโลกต้องเปลี่ยนแปลงไปสู่ตัวจริง
คำว่าตัวจริงจะดูเหนื่อย แต่คือการมีความสุขและชอบที่จะทำอะไรสักอย่าง และทำได้โดยที่ไม่ท้อไม่เหนื่อย นั่นคือตัวจริง...ที่แท้จริง
อ่านข่าว :
ละครไทยไม่สูญพันธุ์ “สถาพร” แนะคิดต่าง-สร้างงานพรีเมียม
“ดาราวิดีโอ” ยุค 2024 “สยาม สังวริบุตร” ปรับตัวเป็น “คอนเทนโพรวายเดอร์”
“ปราณประมูล” เบื้องหลังคนสำคัญ “ละคร” ถูกบีบรอบตัว ต้องทำ “พรีเมียม” ให้คนคืนจอ