36 ปีสืบนาคะเสถียร จับตา "ป่ามรดกโลก" ไม่ได้การันตีไร้ภัยคุกคาม

09:44

1,788

ผู้ช่วย AI

วันนี้ (1 ก.ย.2569) ครบรอบ 36 การจากไปของ "สืบ นาคะเสถียร" อดีตหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง นักอนุรักษ์ผู้ทุ่มเทชีวิตเพื่อปกป้องผืนป่า สัตว์ป่า และทรัพยากรธรรมชาติของประเทศไทย โดยเฉพาะการผลักดันการอนุรักษ์ผืนป่าตะวันตกและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จนได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ และจุดประกายให้เกิดการตื่นตัวในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

ป่าหลายแห่งค่อนข้างน่ากังวล การเป็นผืนป่ามรดกโลก ไม่ได้การันตีว่าจะไม่มีภัยคุกคามเกิดขึ้นในพื้นที่

อรยุพา สังขะมาน เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร สะท้อนความกังวลต่อโครงการฯ ที่มีแผนการสร้างในผืนป่า โดยในปีนี้ทางมูลนิธิฯ ยังคงจับตาและเฝ้าระวัง 5 ประเด็นใหญ่ โดยเฉพาะโครงการสร้างอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ในผืนป่า

โครงการสร้าง "อ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด"

อรยุพา บอกว่า โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด เป็นประเด็นใหญ่ที่นักอนุรักษ์และคนในสังคมจับตาอย่างมาก เพราะส่วนหนึ่งของโครงการจะสร้างในพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น และเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนซ่อง จ.จันทบุรี

ล่าสุดเมื่อวันที่ 5 ส.ค.ที่ผ่านมา คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติอนุมัติให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยกรมชลประทาน ดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จ.จันทบุรี กรอบวงเงินงบประมาณ 7,200 ล้านบาท ทางมูลนิธิฯ จึงเตรียมฟ้องต่อศาลปกครองอีกครั้ง และเป็นครั้งแรกที่ยื่นฟ้องในนาม "มูลนิธิสืบนาคะเสถียร" โดยขอให้เพิกถอน EHIA โครงการฯ เนื่องจากข้อมูลคลาดเคลื่อนหลายจุด ไม่มีพื้นที่ปลูกป่าทดแทน และประชากรช้างป่าตกไม่ตรงตามความเป็นจริง เพราะการลงพื้นที่สำรวจล่าสุด กล้องดักถ่ายภาพสัตว์ป่าบันทึกภาพช้างป่าได้กว่า 100 ตัว ในจำนวนนี้ 70 ตัวมีข้อมูลชื่อและอัตลักษณ์ชัดเจน

7 เขื่อนในผืนป่ามรดกโลก "ดงพญาเย็นเขาใหญ่"

เมกะโปรเจ็กต์ที่กรมชลประทานยังเดินหน้าโครงการอ่างเก็บน้ำ อย่างน้อย 7 แห่ง ถูกบรรจุในการพัฒนาแหล่งน้ำในผืนป่ามรดกโลก ดงพญาเย็น-เขาใหญ่ เช่น โครงการอ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ, อ่างเก็บน้ำคลองวังมืด จ.ปราจีนบุรี อยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติทับลาน 1,350 ไร่ เคยพบรอยตีนเสือโคร่งในพิกัดที่ถูกระบุเป็นที่ตั้งโครงการ

เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร บอกว่า 7 เขื่อนดงพญาเย็น-เขาใหญ่ หากทำทั้งหมดจะเสียพื้นที่ป่า 16,000 ไร่ บางพื้นที่ใกล้คอร์ริดอร์ แหล่งเชื่อมต่อผืนป่าทับลาน-เขาใหญ่ ขณะนี้โครงการยังอยู่ในขั้นตอนการประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ (SEA) ตามมติคณะกรรมการมรดกโลก แต่ต้องจับตา เพราะโครงการนี้ยังมีความคืบหน้าและมีการลงพื้นที่สำรวจอย่างต่อเนื่อง

โครงการอ่างเก็บน้ำ "บ้านหนองตาดั้ง"

โครงการอ่างเก็บน้ำบ้านหนองตาดั้ง ต.ตะนาวศรี อ.สวนผึ้ง จ.ราชบุรี ถูกเสนอโดยกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีพื้นที่หัวงานเขื่อนและอ่างเก็บน้ำตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่น้ำภาชี และซ้อนทับเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าฝั่งซ้ายแม่น้ำภาชี พื้นที่ที่น้ำจะเข้าท่วมป่ารวมกว่า 2,000 ไร่ จึงเป็นอีกโครงการที่จะเสียพื้นที่ป่าบริเวณขอบป่ามรดกโลกแก่งกระจาน ซึ่งมีประชากรสัตว์ป่าจำนวนมาก

ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญด้านปลา เคยลงมาสำรวจความหลากหลายของชนิดปลาในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่น้ำภาชี และอยู่ระหว่างตรวจสอบว่าปลาที่ค้นพบจะเป็นชนิดใหม่ของโลกหรือไม่

อีกทั้งโครงการนี้ยังกระทบต่อชุมชนที่ได้รับการยอมรับว่าอยู่กับผืนป่าและรักษาป่าเป็นอย่างดี ซึ่งบ้านพุระกำ เป็น 1 ใน 54 หมู่บ้านในโครงการพื้นที่นำร่องคนอยู่ร่วมกับผืนป่าและสัตว์ป่า

ถ้าพื้นที่แห่งนี้ถูกน้ำท่วมไปก็น่าเสียดาย เป็นบัฟเฟอร์โซนของผืนป่าแก่งกระจาน

เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร บอกว่า ชาวบ้านพุระกำมีความเข้มแข็ง การันตีด้วยรางวัลชุมชนรักษาป่า เพราะเขารู้สึกว่า "ที่นี่เป็นบ้านของเขา" จึงมองว่าหากต้องย้ายชุมชนนี้ จะกลายเป็นความไม่เป็นธรรม เพราะถูกย้ายมาหลายรอบแล้ว ซึ่งคณะกรรมการมรดกโลก มีมติแสดงความกังวลหากมีการก่อสร้างในพื้นที่

โครงการเหมืองแร่โดโลไมต์ ป่ากันชนมรดกโลกแก่งกระจาน

ขณะนี้กลุ่มรักษ์หนองมะค่า ต.สองพี่น้อง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี เป็นแกนนำในการเดินหน้าคัดค้าน เนื่องจากมีการขออนุญาตทำเหมืองแร่โดโลไมต์ ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่ายางน้ำกลัดเหนือและป่ายางน้ำกลัดใต้ ในเขตหมู่ 4 และหมู่ 8 ต.สองพี่น้อง ถือว่าเป็นพื้นที่เขตกันชนของผืนป่ามรดกโลกแก่งกระจาน และมีระยะห่างจากป่ามรดกโลกไม่เกิน 2 กิโลเมตร อีกทั้งยังมีชุมชนอยู่อาศัยและทำกินล้อมรอบพื้นที่ที่จะขอทำเหมืองแร่

การเพิกถอนพื้นที่อุทยานฯ ทับลาน

การเพิกถอนพื้นที่อุทยานแห่งชาติทับลาน กว่า 100,000 ไร่ ทางมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ร่วมเป็นคณะทำงานติดตามทั้งชุดใหญ่และชุดเล็ก พร้อมลงพื้นที่แลกเปลี่ยนข้อมูลกับชาวบ้านและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 26 พ.ค.2569 กรมป่าไม้ ได้เผยแพร่รายงานโครงการจัดทำข้อมูลสภาพพื้นที่ป่าไม้และชนิดป่า ปี พ.ศ.2568 ซึ่งเป็นการรายงานสภาพพื้นที่ป่าไม้และชนิดป่าของประเทศไทยในช่วงรอบปีที่ผ่านมา

จากรายงานดังกล่าวระบุว่า ในปี 2568 ประเทศไทยมีพื้นที่คงสภาพป่า 101,672,494.16 ไร่ หรือร้อยละ 31.43 ของพื้นที่ประเทศไทย

ภาพรวมสถานการณ์พื้นที่คงสภาพป่าของประเทศไทย ปี 2568 พบว่า ลดลงจาก ปี 2567 เท่ากับ 112,777.42 ไร่ หรือร้อยละ 0.11 โดยภาคเหนือพบเป็นภูมิภาคที่มีการสูญเสียพื้นที่คงสภาพป่ามากที่สุด 83,602.89 ไร่ ขณะเดียวกันพบภาคกลางและภาคใต้ มีพื้นที่คงสภาพป่าเพิ่มขึ้นจากปี 2567 รวม 8,624.32 ไร่